Metafora jako inspiracja

To wielki zaszczyt dla mnie, humanisty, wystąpić w dostojnych murach uczelni kształcącej w zakresie nauk jak najbardziej ścisłych. Tym bardziej, że tytuł mojego wystąpienia opiera się na metaforach, surfowania i żeglowania oraz cyberprzestrzeni, a jak wiadomo metafory przynależą bardziej do sfery poezji niż nauk technicznych. Jednak, dla usprawiedliwienia powiem, że metafory są potężnym narzędziem nie tylko objaśniania, ale odzwierciedlania oraz kształtowania ludzkich wyobrażeń o naturze rzeczy, a w konsekwencji wpływają na działania społeczne.

Metafory wodne w cywilizacji teleinformacyjnej

Sfera informacji i komunikacji obfituje w metafory, co ciekawe metafory związane z środowiskiem wodnym. Najstarsza odnosi się chyba do kanałów — mówimy dzisiaj powszechnie o kanałach telewizyjnych. Dawniej mówiono o mediach jako kanałach komunikacji — co było pochodną związku komunikowania z komunikacją, w sensie transportu. Rzeki były pierwszymi szybkimi, wygodnymi i w miarę bezpiecznymi środkami komunikacji międzyludzkiej, a także środkami transportu towarów.

Pływaj albo zgiń czyli on-line vs. off-line

Parafrazując żeglarskie powiedzenie “Vivere non necessitate est, navigare est”, czyli “Życie nie jest konieczne, żeglowanie jest”, dodać można “et internetare neccesitate est.” Kto nie internetuje, ten ginie w cywilizacji informacyjnej. Kto dzisiaj nie jest on-line, jest z pewnością, off-line, a to oznacza cast away, życie rozbitka na samotnej wyspie.

Surfer i żeglarz - podobieństwa i przeciwieństwa

Pojawienie się nowych mediów i ich nowych problemów rozwinęło tę metaforykę. Istotne rozszerzenie wprowadziły komputery połączone w globalną sieć sieci, czyli Internet. Jej użytkownicy bywają najczęściej określani mianem internautów, co wyraźnie odnosi ich do żeglowania i nawigacji. Metaforyka morska dominuje w Internecie, gdy mówimy o o "morzu" informacji, a zwłaszcza o programach "nawigacyjnych." Koło sterowe jest ikoną programu Netscape. Odnośnie korzystania z Internetu (zwłaszcza sieci www) używa się dwóch odmiennych metafor: surfowania oraz żeglowania.

Surfer i żeglarz - podobieństwa i przeciwieństwa ciąg dalszy

Surfer i żeglarz - podobieństwa i przeciwieństwa ciąg dalszy

Metafora żeglowania wskazuje na konieczność jasno uświadomionego celu, nawet nieosiągalnego przy zaplanowanym kursie. Ale tylko wówczas - jak Kolumb - płynąc do Indii, można odkryć Amerykę. Bez celu można się tylko serfować, pływać jachtem, albo co gorsza błąkać po morzach i oceanach informacji.

Warunki uczenia się

Warunki porządnego uczenia, to zdaniem Jonossena (1995) a. konstruktywność, b. aktywność, c. współpraca, d. intencjonalność, e. kontekstualność, f. transferowalność, g. refleksyjność.

Nie czas tu rozważać tych cech, ale wskazują one na złożoność procesu wychowawczego. Nie sposób oczekiwać, że sam sprzęt, najlepszy nawet program wyszukiwarki, czy program nauczania na odległość lub w czasie (CD-ROM), przygotuje studenta do życia w realnym społeczeństwie informacyjnym.

e-Uczenie i e-Nauczanie

e-Edukacja mieści się w ramach znanej dziedziny zdalnej edukacji (distance education), która obejmuje dwa komplementarne, ale nie identyczne sfery działania - distance learning (zdalne uczenie się, perspektywa ucznia) i distance teaching (zdalne nauczanie, perspektywa nauczyciela).

Efektywność kształcenia i wartość dyplomów

Efektywność e-nauczania jest kwestią poważnych debat, ogólnie można stwierdzić, że tam gdzie podejmują ją uczniowie z własnej inicjatywy, działa efekt zainteresowania i zaangażowania, a wyniki są na ogół lepsze niż metod tradycyjnych.

Wartość e-Edukacji pozostaje wątpliwa. Różnorodne badania w Stanach Zjednoczonych pokazały, że dyplom szkoły wyższej osiągnięty w tradycyjnym (zwłaszcza prestiżowym) uniwersytecie jest o wiele bardziej ceniony na rynku pracy niż analogiczny dyplom e-Edukacji.

Last but not least, czyli ostatnie, ale nie najmniej ważne

Trzy końcowe uwagi:

1. Thomas S. Elliot zapytywał nostalgicznie: Where is the Wisdom,we have lost in knowledge? Where is the Knowledge, we have lost in information? Istotnie, współczesna cywilizacja mądrość nie zalicza do swych głównych wartości. Jednak mądrość, to nie tylko ideał wiedzy kontemplacyjnej, ale w istocie najwyższa forma wiedzy, także praktycznej. Mądry inżynier nie tylko zna odpowiednie dane i formuły, ale potrafi działać skutecznie, a to wymaga rozeznania co w danej sytuacji jest właściwe lub niewłaściwe, dobre lub złe.

Bibliografia

Bauman, Z. Globalizacja, PiW: Warszawa, 2000.
Fidler, Roger F. Mediamorphosis: Understanding New Media. Thousand Oaks, CA: Pine Forge Press, 1997.
Braun, J.S. and P. Dugid, Social life of Information, Harvard Business School Press, 1999.
Dziuba, D. “Efektywność ekonomiczna i edukacyjna systemów zdalnego nauczania,” w: Tranformacje, Maj 2001, ss. 101-120.
Goban-Klas, T., Sienkiewicz, P. Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, wyzwania. Kraków: Fundacja Postępu Telekomunikacji, 1999.

Subskrybuje zawartość