Surfer i żeglarz - podobieństwa i przeciwieństwa ciąg dalszy
Metafora żeglowania wskazuje na konieczność jasno uświadomionego celu, nawet nieosiągalnego przy zaplanowanym kursie. Ale tylko wówczas - jak Kolumb - płynąc do Indii, można odkryć Amerykę. Bez celu można się tylko serfować, pływać jachtem, albo co gorsza błąkać po morzach i oceanach informacji.
Metafora żeglowania jest także wychowawczo użyteczna, gdyż wskazuje na możliwy zbiorowy charakter eksploracji i późniejszej, wybaczcie słowo, kolonizacji cyberprzestrzeni. Tak jak na statku cele wyznacza armator, a realizuje kapitan, tak i e-gospodarka, e-wiedza, e-polityka, e-tcetera, pozostają kształtowane przez osoby i firmy dysponujące określonymi zasobami materialnymi i ludzkimi. Cyberprzestrzeń ma swoją realną geografię, a jest ona oparta na politycznej geografii świata. Jej centra, to nadal Nowy Jork (a właściwie Mannhatan), Londyn, Tokio, a także Silikon Valley. Geografia serwerów i dostępu do sieci kształtuje przestrzeń przepływów (wedle określenia Castellsa).
Internauci są zakorzenieni zarówno geograficznie, jak i insytytucjonalnie, w większości uczą się i pracują w konkretnych realnych instytucjach (nawet dyplomy e-edukacji wydają nie komputery, ale realne uczelnie). Słuchają poleceń, realizują konkretne zbiorowe działania, awansują.
Metafora statku na wzburzonym morzu, pełnym zasadzek, zdradliwych prądów, mielizn, nadchodzących tajfunów, dążącego do swego portu, jest potężnym instrumentem wychowawczym. Ucz się czytać mapy, analizować satelitarne zdjęcia doppel radaru, unikać pokus rajskich wysp, trzymać wachtę w nocy.
Żeglarzy obowiązuje solidarność, słowo tak dzisiaj w Polsce zdewaluowane. Mogą udzielać pomocy, braterskich rad w grupach dyskusyjnych, a także wyszumieć się w internetowych czatowniach-mordowniach. Obowiązuje ich profesjonalizm, znajomość rzemiosła żeglarskiego.
Można długo rozciągać tę metaforę, ale jak każda metafora nie jest środkiem poznawania, ani tym bardziej dyktowania analogii, ale środkiem pobudzania wyobraźni. Jeśli metafora wzmacnia pożądany aspekt ludzkiego zachowania, to z pewnością spełnia swoją rolę.
Zapraszamy do zapoznania się z innymi wpisami dotyczącymi internetu, poniżej przedstawiamy pięć losowych wpisów:
Efektywność e-nauczania jest kwestią poważnych debat, ogólnie można stwierdzić, że tam gdzie podejmują ją uczniowie z własnej inicjatywy, działa efekt zainteresowania i zaangażowania, a wyniki są na ogół lepsze niż metod tradycyjnych.
Wartość e-Edukacji pozostaje wątpliwa. Różnorodne badania w Stanach Zjednoczonych pokazały, że dyplom szkoły wyższej osiągnięty w tradycyjnym (zwłaszcza prestiżowym) uniwersytecie jest o wiele bardziej ceniony na rynku pracy niż analogiczny dyplom e-Edukacji.
Parafrazując żeglarskie powiedzenie “Vivere non necessitate est, navigare est”, czyli “Życie nie jest konieczne, żeglowanie jest”, dodać można “et internetare neccesitate est.” Kto nie internetuje, ten ginie w cywilizacji informacyjnej. Kto dzisiaj nie jest on-line, jest z pewnością, off-line, a to oznacza cast away, życie rozbitka na samotnej wyspie.
Pojawienie się nowych mediów i ich nowych problemów rozwinęło tę metaforykę. Istotne rozszerzenie wprowadziły komputery połączone w globalną sieć sieci, czyli Internet. Jej użytkownicy bywają najczęściej określani mianem internautów, co wyraźnie odnosi ich do żeglowania i nawigacji. Metaforyka morska dominuje w Internecie, gdy mówimy o o "morzu" informacji, a zwłaszcza o programach "nawigacyjnych." Koło sterowe jest ikoną programu Netscape. Odnośnie korzystania z Internetu (zwłaszcza sieci www) używa się dwóch odmiennych metafor: surfowania oraz żeglowania.
Bauman, Z. Globalizacja, PiW: Warszawa, 2000.
Fidler, Roger F. Mediamorphosis: Understanding New Media. Thousand Oaks, CA: Pine Forge Press, 1997.
Braun, J.S. and P. Dugid, Social life of Information, Harvard Business School Press, 1999.
Dziuba, D. “Efektywność ekonomiczna i edukacyjna systemów zdalnego nauczania,” w: Tranformacje, Maj 2001, ss. 101-120.
Goban-Klas, T., Sienkiewicz, P. Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, wyzwania. Kraków: Fundacja Postępu Telekomunikacji, 1999.
Sfera informacji i komunikacji obfituje w metafory, co ciekawe metafory związane z środowiskiem wodnym. Najstarsza odnosi się chyba do kanałów — mówimy dzisiaj powszechnie o kanałach telewizyjnych. Dawniej mówiono o mediach jako kanałach komunikacji — co było pochodną związku komunikowania z komunikacją, w sensie transportu. Rzeki były pierwszymi szybkimi, wygodnymi i w miarę bezpiecznymi środkami komunikacji międzyludzkiej, a także środkami transportu towarów.